Studiestart
Nyheter
Reportasje
Kultur
Forskning
Kommentar
Musikk
Sport
Forbruker
Anmeldelse
Portrett
Debatt
Pstereo
Underholdning
Article Det nye ungdomsopprøret image

Det nye ungdomsopprøret

Fuck zombies, verda er den hippe nye skurken.

Det å utforske ungdomskultur i kunst er vanskeleg. Folk veks opp raskt, og trender døyr, men eit kulturelt verk tek vare på eit augeblikk av historia. I deira eiga tid såg ungdommane i Degrassi Junior High heilt vanlege ut. No, 30 år seinare, er dei redusert til harry ikon, i all si gamaldagse prakt. For å sortere døgnfluger frå meir varige tema hjelper det å samanlikne fleire verk og observere dei ulike kulturelle tidsaldrane som geologiske lag. Gjennom til dømes å samanlikne_ Degrassi Junior High_ med Degrassi: The Next Generation ser ein at medan moten forandrar seg, er tenåringsgraviditet evig.

Ein ny generasjon

I 2000 ga Sega ut Jet Set Radio til Dreamcast. Der følgde me ein gjeng rulleskøytande, grafitti-sprayande vandalar. Åtte år seinare kom Square Enix’ The World Ends With You ut for Nintendo DS. Det var historia om ein gretten tenåring, med namn Neku Sakuraba, som må foreine seg med tilfeldig ukjente for å kjempe seg gjennom ei rekkje utfordringar, eller døy.

Desse spela representerte eit skifte frå ungdomsopprør mot stormakta, til ei hengemyr av mobbing og uvisse. I ettertid hadde dei noko til felles: Dei viste oss verder der unge folk sine fiendar kunne identifiserast, og dermed overvinnast. Det har gått nesten ti år sidan World, og ein ny æra av ungdomsspel har entra scena. Frå Square Enix’ Life is Strange og Hollywood-aktige Until Dawn, til indiefavorittar som We Know the Devil og Oxenfree: Vilt ulike i omfang og stil, men såpass like i tema og tone til at dei kan sjåast på som ei rørsle. Protagonistane er ofte isolert frå verda rundt, og dei få godt vaksne folka dei deler scene med er alt frå lite hjelpsame til truande. Dei har alle visse skrekkelement, men varierar på når og korleis dei blir presentert.

Viktigast av alt: Alle er skildringar av eit liv der den største trugselen ikkje er ein spesifikk karakter, men massive, ukjennelege, nesten abstrakte kreftar.

Arven frå gullalderen

For dagens unge heltar er ikkje truga av folk, men ei ubegripeleg verd som angrip oss med ei kraft som ikkje står til tinga me gjer, og nokre gongar berre på pur faen. Kvart tilskot til denne nye kulturelle kanonen har sin eigen måte å manifestere dette på - eit monster, ein storm, eller ein gud - men fundamentaltsett representerar dei den same eksistensielle angsten som kvar unge vaksen ber rundt på.

Antagonisten kan ikkje slåast på den vanlege måten, og du får ingen katarsisk slåsskamp eller anna sigrar. Dei kan ikkje forsonast med på nokon måte, ei heller tilgi syndene til protagonistanes forgjengarar. Dei er bitre, hevngjerrige restar av fortida som gjer alt dei kan for å setje snublesteinar for dagens ungdom.

Dei antagonistiske kreftane i denne spel-generasjonen demonstrerar desse eigenskapane i ulike formar og fasongar, men dei er alltid der. Wendigoane i Until Dawn er uslåelege, men også ei lenke til karakteranes fortid: Ein manifestasjon av ein rampestrek som gjekk for langt. Den apokalyptiske stormen i Life is Strange demonstrerar at desse kreftane er totalt uoverkommelege: Du kan ikkje snakke deg ut av ein storm. Protagonisten kan anten hindre stormen frå å skje gjennom å skru att tida eller la stormen herje og satse på det beste. Begge inneber ein stor personleg kostnad. Både wendigoane og stormen er presentert som uproporsjonal straff for små fornærmelsar, og i begge tilfelle trur karakterane at det er deira eiga skuld.

Kan ikkje slå inn trynet på klimaforandringane

Så, kvifor er dagens ungdomsspel så mørke? I løpet av dei siste ti åra har menneskeheita sine tidlege synder teke oss igjen. Dagens relativt politiske ungdom veit at dei store problema ein dag kjem til å gå utover oss i langt større grad enn generasjonen før. Økonomien er ustabil av grunner som er vanskelege å forklare, miljøet er i endring, og internettet husar meir hatretorikk enn nokon sinne før. Det å slå inn trynet på ein einsam antagonist, er ikkje ein god analogi for løysninga på desse problema. Baby boomers legg skulda for den økonomiske krisa på unge vaksne sitt forhold til avokado, frukostblanding, eller kva enn det skulle vere. Vi som unge er på veg til å arve ein svidd klode, og desse folka får oss til å tru at det er vår skuld at han allereie ligg i ruin.

For ein generasjon som veks opp i ei boligkrise for kun å bli fortalt at det er vår feil at me ikkje kjøper hus, korleis kan verda verke noko anna enn urettferdig og absurd? Institusjonane som støtta våre forgjengarar døyr ut, men det forventast at me deltek i dei. Det er derfor Oxenfree sine spøkjelser er frå atomalderen, tida som skildrast som toppunktet til den amerikanske draumen. Det er også grunnen til at antagonistane i Night in the Woods er ein kult frå det amerikanske rustbeltet. Dei ofrar ungar i staden for å stemme på det republikanske partiet. Som om det er ein forskjell.

Ljoset i enden av tunnelen

Eit par dagar etter det amerikanske valet i 2016 oppsummerte eit ungt medlem av Democratic National Committee dei problema som låg i vente for hans generasjon med «du og dine vener kjem til å døy av alderdom medan eg døyr av klima- forandringane». Ei bølgje er over oss som me kan gjere fint lite med. Alt me kan gjere er å halde ut, delvis gjennom historiane om unge folk som overvinn utfordringane sine uansett kor umoglege dei verkar. Det er frøet av håp i hjartet av denne spelkanonen: Me vinn til slutt. Dagens unge heltar reddar ikkje verda gjennom å slå kjeltringar, og me vinn ikkje utan utallege tap på våre skuldrar. Men når stormen passerar og morgonen kjem er me framleis i live. Vi har ei framtid, og verda, uansett kor skada ho er, ventar på oss.